Şermin Yaşar’ın Söyleme Bilmesinler romanı, bu haftaki kitap önerimizin konuğu oluyor. Roman, dışarıdan birbirine bağlı görünen kalabalık bir aileyi merkezine alıyor. Ancak kapalı kapıların ardında suskunluklar, kırgınlıklar ve saklanan gerçekler bulunuyor. Yazar, aile üyelerine sırayla konuşma fırsatı veriyor. Böylece okur, aynı olayları farklı kişilerin gözlerinden yeniden değerlendiriyor.

Söyleme Bilmesinler Nasıl Bir Hikâye Anlatıyor?

Hikâyenin merkezinde Emin, Ethem ve Ekrem isimli üç kardeş bulunuyor. Yaşlı babaları Kazım ile kardeşlerin eşleri de anlatıya katılıyor. Aile üyeleri belirli zamanlarda aynı sofranın çevresinde buluşuyor. Buna rağmen hiçbiri diğerinin yaşadıklarını tam anlamıyla bilmiyor.

İlk bakışta sıradan görünen bu aile, farklı yaralar taşıyor. Geçmişte yaşanan olaylar, bugünkü evlilikleri ve kardeşlik ilişkilerini etkiliyor. Ayrıca söylenmeyen sözler zamanla herkesin hayatında ağır bir yüke dönüşüyor. Roman ilerledikçe karakterlerin birbirlerinden sakladıkları gerçekler görünür hâle geliyor.

Ancak eser, olayları tek bir kişinin doğrularıyla anlatmıyor. Her karakter kendi bölümünde yaşadıklarını ve düşüncelerini açıklıyor. Dolayısıyla daha önce suçlu görünen biri, sonraki bölümde anlaşılır olabiliyor. Benzer şekilde haklı görünen karakterlerin eksikleri de zamanla ortaya çıkıyor.

Bu anlatım tercihi, okuru sessiz bir tanık konumuna yerleştiriyor. Çünkü karakterler yalnızca ailelerine değil, kendilerine de bazı gerçekleri söyleyemiyor. Böylece Söyleme Bilmesinler, basit bir aile sırrının ötesine geçiyor. Roman, insanın kendisini kandırma biçimlerini de dikkatle inceliyor.

Aile Olmak Aynı Evde Yaşamaktan mı İbaret?

Romanın temel sorularından biri, aile bağlarının gerçek anlamına odaklanıyor. Aynı anne ve babadan doğmak, insanları gerçekten kardeş yapar mı? Ayrıca aynı çatıyı paylaşmak, iki kişiyi mutlu bir çifte dönüştürür mü?

Şermin Yaşar, bu sorulara doğrudan cevap vermiyor. Bunun yerine karakterlerin seçimlerini ve suskunluklarını okurun önüne bırakıyor. Dolayısıyla herkes, anlatılanlardan farklı bir sonuç çıkarabiliyor. Kitabın güçlü tarafı da bu yorum alanından doğuyor.

Öte yandan romandaki sırlar yalnızca merak oluşturmak için kullanılmıyor. Her saklanan gerçek, başka bir karakterin davranışını açıklıyor. Böylece aile içindeki öfke, kıskançlık ve yalnızlık daha anlaşılır oluyor. Ancak anlaşılmak, yapılan her davranışın kolayca affedilmesini sağlamıyor.

Eser özellikle evlilik, kardeşlik ve ebeveynlik kavramlarını yeniden düşündürüyor. Bununla birlikte çocuklukta oluşan yaraların yetişkinlikteki etkilerini de gösteriyor. Karakterler büyüyor, evleniyor ve kendi düzenlerini kuruyor. Fakat geçmişten taşınan eksiklikler, yeni hayatların içinde yaşamayı sürdürüyor.

Söyleme Bilmesinler Çoklu Anlatımıyla Öne Çıkıyor

Romanın en belirgin özelliğini çoklu anlatıcı yapısı oluşturuyor. Yazar, aile üyelerine ayrı bölümlerde kendi sesleriyle konuşma imkânı tanıyor. Bu nedenle anlatı, tek yönlü bir aile hikâyesine dönüşmüyor. Aksine her bölüm, daha önce öğrenilen bilgilerin anlamını değiştirebiliyor.

Ayrıca karakterlerin konuşma biçimleri birbirinden ayrılıyor. Bazıları öfkesini açıkça gösterirken bazıları sessizliğin arkasına saklanıyor. Böylece okur, yalnızca olayları değil, karakterlerin düşünme biçimlerini de tanıyor. Bu çeşitlilik, 200 sayfalık romanın akıcı ilerlemesini sağlıyor.

Bölümlerin kısa yapısı, okuma temposunu sürekli canlı tutuyor. Ancak romanın etkisi yalnızca olayların hızlı ilerlemesinden kaynaklanmıyor. Asıl güç, sıradan görünen cümlelerin altında biriken duygulardan geliyor. Dolayısıyla eser, kolay okunmasına rağmen uzun süre düşündürebiliyor.

Şermin Yaşar Kimdir?

Şermin Yaşar, hem yetişkinler hem çocuklar için eserler üretiyor. Yazar, gündelik hayatın içindeki çatışmaları doğal bir dille anlatıyor. Mizahı, hüznü ve toplumsal gözlemleri aynı metinde buluşturabiliyor. Bu yaklaşım, yetişkinlere yönelik öykülerinde de belirgin şekilde görülüyor.

Yaşar’ın Deli Tarla kitabı, 2021 Sait Faik Hikâye Armağanı’nı kazandı. Ayrıca Gelirken Ekmek Al ve Göçüp Gidenler Koleksiyoncusu eserlerini yayımladı. Tarihi Hoşça Kal Lokantası da yazarın bilinen kitapları arasında bulunuyor.

Yazar, Türkçenin söz varlığı üzerine çeşitli çalışmalar da yürütüyor. Bu çalışmalar doğrultusunda 2022 yılında Ankara’da Kelime Müzesi’ni kurdu. Ayrıca 2024 yılında Anne Müzesi’ni hayata geçirdi. Böylece kelimeler ve toplumsal hafıza, çalışmalarının önemli parçaları oldu.

Söyleme Bilmesinler Kimlere Hitap Ediyor?

Söyleme Bilmesinler, karakter odaklı aile romanlarını sevenlere hitap ediyor. Ayrıca farklı anlatıcılarla ilerleyen hikâyelerden hoşlananlar kitabı değerlendirebilir. Eser, yoğun betimlemeler yerine insan ilişkilerine ve konuşmalara ağırlık veriyor.

Bununla birlikte kitap, büyük olaylardan çok küçük kırılmalara odaklanıyor. Bir bakış, ertelenen konuşma veya saklanan düşünce anlatıyı değiştirebiliyor. Bu nedenle aksiyondan çok duygusal çözülme arayanlara daha yakın duruyor.

Doğan Kitap tarafından 2023 yılında yayımlanan roman, toplam 200 sayfadan oluşuyor. Kitabın ISBN numarası ise 9786256570597 olarak belirtiliyor. Dolayısıyla eser, kısa sürede tamamlanabilecek yoğun bir aile anlatısı sunuyor.

Kitap ayrıca okuma grupları için güçlü tartışma başlıkları sunuyor. Karakterlerin kararları, farklı okurlar tarafından bambaşka biçimlerde yorumlanabilir. Bu özellik, romanı birlikte değerlendirmeye açık bir esere dönüştürüyor. Üstelik farklı bakışlar yeni ayrıntıları belirginleştiriyor.

Haftanın kitabı Söyleme Bilmesinler, okura kolay hükümler vermemeyi hatırlatıyor. Çünkü her ailenin dışarıdan görünmeyen başka bir hikâyesi bulunuyor. Dahası herkes, aynı geçmişi farklı bir yerden hatırlayabiliyor. Şermin Yaşar ise bu farklı sesleri etkileyici bir aile portresinde buluşturuyor.

Haftanın Kitabı: Gökçen Orhan’dan İçimdeki Sen